ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Çin’den ithal edilen yeni nesil robotlar ile güç inverterlerine yönelik yeni ithalat yasaklarını açıkladı. Kararın, ABD’nin yapay zeka altyapısını ulusal güvenlik risklerinden korumayı ve stratejik teknolojilerin üretimini ülke içine taşımayı amaçladığı belirtildi.
ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC), salı günü yayımladığı düzenlemeyle Çin yapımı yeni insansı ve dört ayaklı robotların yanı sıra yenilenebilir enerji kaynakları ve bataryaların elektrik şebekelerine ile veri merkezlerine bağlanmasını sağlayan bağlantılı güç inverterlerinin ithalatını yasakladı.
Reuters’ın daha önce duyurduğu düzenlemeler, Trump yönetiminin ABD’nin yapay zeka tedarik zincirini Çin kaynaklı olası kesintiler, veri hırsızlığı ve siber saldırılara karşı güvence altına almayı hedeflediğini ortaya koyuyor. Yönetim ayrıca şirketleri üretimlerini ABD’ye taşımaya teşvik etmeyi amaçlıyor.
FCC açıklamasında, “Bu cihazlar ABD’nin ekonomik ve ulusal güvenliği açısından tedarik zinciri zafiyetleri oluşturabilir ve kritik altyapıyı tehdit eden siber güvenlik riskleri yaratabilir” denildi. FCC Başkanı Brendan Carr da “Amerika’nın kritik tedarik zincirlerini güvence altına almak için üzerimize düşeni yapmayı sürdüreceğiz” ifadelerini kullandı.
Çin’in Washington Büyükelçiliği ise ABD’yi iki ülkenin iş dünyasının “objektif ve rasyonel sesine kulak vermeye”, Çinli şirketleri karalamaktan ve yaptırımlarla tehdit etmekten vazgeçmeye çağırdı. Büyükelçilik, Pekin’in çıkarlarına zarar verecek her adıma karşı “gerekli tüm önlemleri” alacağını açıkladı.
Yapay zeka tedarik zinciri öncelikli
Analistler, yapay zeka destekli insansı robotların hem sanayide hem de tüketici pazarında hızla yaygınlaşacağını öngörüyor. Aynı şekilde ABD’de hızla büyüyen veri merkezi yatırımlarının da güvenilir güç inverterlerine ihtiyaç duyacağı belirtiliyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent daha önce, Amerikan fikri mülkiyetini çaldıkları gerekçesiyle Çinli yapay zeka şirketlerine yaptırım uygulanabileceği uyarısında bulunmuştu.
Washington yönetimi ayrıca nadir toprak elementlerinde yaşanan bağımlılığın benzerinin yapay zeka ve enerji altyapısında oluşmasını önlemek istiyor. Çin’in bu mineraller üzerindeki hakimiyetini dış politikada önemli bir koz olarak kullanması, ABD’nin yeni teknoloji alanlarında da benzer bir bağımlılık oluşmasını engellemeye çalışmasına neden oluyor.
Yasak yeni modelleri kapsıyor
Kaynaklara göre FCC’nin önümüzdeki dönemde Çin dışındaki birçok tedarikçiyi bu kısıtlamalardan muaf tutması bekleniyor. Benzer bir uygulama daha önce yabancı üretim dronlar ve ağ yönlendiricilerine getirilen yasaklarda da yapılmıştı.
Yayımlandığı anda yürürlüğe giren düzenleme, yalnızca henüz piyasaya sürülmemiş robot ve inverter modellerini kapsıyor. Ancak FCC, daha önce satış onayı verilen modellerin izinlerini iptal etme yetkisine de sahip.
Hedefte Çinli robot üreticisi Unitree var
Yasağın, küresel insansı robot pazarının yaklaşık beşte birini elinde bulunduran Çinli Unitree şirketini doğrudan etkilemesi bekleniyor. Counterpoint Research verilerine göre şirket, sektörde öne çıkan üç büyük Çinli üreticiden biri konumunda.
Unitree kısa süre önce Nvidia ile iş birliği yaparak insansı robotlarında şirketin Blackwell yapay zeka çiplerini kullanmaya başlamıştı. Nvidia, robotlardan elde edilen verilerin ABD’de tutulduğunu ve Unitree’nin en büyük müşterilerinin Amerikan üniversiteleri ile araştırma kurumları olduğunu açıklamıştı.
Buna karşın ABD’li yetkililer, bu robotların kritik sektörlerde veri toplayabileceği, bunların Çin’e aktarılabileceği veya uzaktan müdahaleyle kritik sistemleri sekteye uğratabileceği endişesini dile getiriyor. FCC de açıklamasında robotların “Amerikalıları gözetlemek, yabancı istihbarat servislerinin kabiliyetlerini artırmak veya uzaktan ele geçirilebilmek için kullanılabilecek veriler toplayabileceği” uyarısında bulundu.
İnverter pazarında da Çin endişesi
Dünyanın en büyük inverter üreticisi konumundaki Çin, özellikle Sungrow ve ABD yaptırımları altındaki Huawei öncülüğünde Batı pazarındaki payını düşük fiyat politikasıyla artırıyor.
Reuters daha önce de FCC’nin, Avrupa’da alınan benzer kararlar ve kötü amaçlı yazılım yerleştirilmesi ile altyapının sekteye uğratılmasına ilişkin endişeler nedeniyle Çin yapımı inverterlere yönelik yasak üzerinde çalıştığını duyurmuştu.
ABD’li yetkililer, 2023’te ortaya çıkarılan ve “Volt Typhoon” adı verilen, Çin bağlantılı olduğu öne sürülen siber casusluk kampanyasına benzer saldırıların tekrar yaşanmasını önlemeyi hedefliyor. Söz konusu saldırıda bilgisayar korsanlarının, ele geçirdikleri yönlendiriciler aracılığıyla ABD’nin kritik altyapısını hedef alan operasyonlarını gizlemeye çalıştığı belirtilmişti.
