Hantavirüs yayılıyor: Arjantin’den yola çıkan gemi mercek altında

Arjantin’de hantavirüs vakalarında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Birçok halk sağlığı uzmanı, vakalardaki yükselişi iklim değişikliğinin hızlanan etkileriyle ilişkilendiriyor. Antarktika seferine çıkan kruvaziyerin kalkış noktası olan Arjantin, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Latin Amerika’da hantavirüs görülme sıklığının en yüksek olduğu ülke konumunda bulunuyor.

Uzmanlara göre artan sıcaklıklar, virüsü taşıyan kemirgenlerin daha geniş alanlarda yaşayabilmesine olanak tanıyor. Ekosistemlerdeki değişimlerle birlikte hantavirüs taşıyan fare popülasyonunun çoğalması, hastalığın yayılım riskini artırıyor. İnsanlar genellikle kemirgen dışkısı, idrarı veya tükürüğüyle temas sonucu virüse yakalanıyor.

Arjantinli enfeksiyon hastalıkları uzmanı Hugo Pizzi, iklim değişikliğinin ülkeyi daha tropikal hale getirdiğini belirterek bunun dang humması ve sarı humma gibi hastalıkların yanı sıra farelerin çoğalmasını sağlayan tropikal bitkilerin yayılmasına da yol açtığını söyledi. Pizzi, hantavirüsün zamanla daha geniş alanlara yayıldığını ifade etti.

Arjantin Sağlık Bakanlığı, Salı günü yaptığı açıklamada Haziran 2025’ten bu yana ülkede 101 hantavirüs vakası tespit edildiğini duyurdu. Bu rakamın, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık iki kat fazla olduğu belirtildi.

Güney Amerika’da görülen “Andes virüsü” adlı hantavirüs türü, hantavirüs pulmoner sendromu adı verilen ağır ve çoğu zaman ölümcül bir akciğer hastalığına neden olabiliyor. Arjantin Sağlık Bakanlığı verilerine göre son bir yılda vakaların yaklaşık üçte biri ölümle sonuçlandı. Bu oran, önceki beş yıldaki ortalama yüzde 15’lik ölüm oranının oldukça üzerinde bulunuyor.

Hantavirüs genellikle enfekte kemirgenlerin dışkılarından yayılan partiküllerin solunmasıyla bulaşıyor. İnsanlar arasında bulaş ise nadir görülüyor. Ancak Andes virüsü, insandan insana bulaşabildiği bilinen tek hantavirüs türü olarak dikkat çekiyor.

Yetkililer, MV Hondius adlı gemideki yolcuların Andes virüsü taşıdığını açıkladı. Arjantin hükümeti ise Çarşamba günü yaptığı duyuruda, İspanya, Senegal, Güney Afrika, Hollanda ve Birleşik Krallık’a Andes virüsünü tespit etmeye yardımcı olmak amacıyla genetik materyal ve test ekipmanı göndereceğini bildirdi.

Uzun kuluçka süresi, virüsün nereden yayıldığının tespit edilmesini zorlaştırıyor

Yetkililer, enfeksiyonun kaynağını belirlemek için soruşturmayı sürdürüyor. Arjantinli yetkililer, enfekte yolcuların Hollanda bayraklı kruvaziyer gemisine Ushuaia kentinden binmeden önce ülkede hangi bölgeleri ziyaret ettiğini tespit etmeye çalışıyor. “Dünyanın sonu” olarak da anılan Ushuaia’dan hareket eden yolcuların seyahat rotalarının netleşmesinin ardından temaslı takibi yapılması, yakın temaslıların izole edilmesi ve aktif sağlık takibi uygulanması planlanıyor.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre gemideki ilk ölüm, 11 Nisan’da hayatını kaybeden 70 yaşındaki Hollandalı bir erkekte görüldü. Aynı gemide bulunan 69 yaşındaki Hollandalı eşi ise 26 Nisan’da yaşamını yitirdi. Üçüncü ölümün ise 2 Mayıs’ta hayatını kaybeden Alman bir kadın yolcu olduğu açıklandı.

Virüsün kuluçka süresinin bir ila sekiz hafta arasında değişebilmesi, yolcuların enfeksiyonu tam olarak nerede kaptığını belirlemeyi zorlaştırıyor. Uzmanlar, yolcuların virüsü 1 Nisan’da Arjantin’den Antarktika’ya doğru yola çıkmadan önce mi, Güney Atlantik’teki uzak bir adada verilen mola sırasında mı yoksa gemide mi kaptığının henüz netleşmediğini belirtiyor.

Geminin haftalarca demirli kaldığı Tierra del Fuego eyaletinde bugüne kadar hiç hantavirüs vakası görülmediği ifade edildi. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre Hollandalı çift, gemiye binmeden önce Ushuaia’da turistik gezi yaptı ve ayrıca Arjantin ile Şili’nin farklı bölgelerini ziyaret etti.

Soruşturmaya yakın iki yetkilinin verdiği bilgiye göre Arjantin hükümetinin üzerinde durduğu temel ihtimal, çiftin Ushuaia’daki bir kuş gözlem gezisi sırasında virüse yakalanmış olması. Yetkililer ayrıca Hollandalı turistlerin, vakaların yoğunlaştığı Güney Arjantin’deki Patagonya ormanlarında izlediği rotaları da incelemeye devam ediyor.

Hastalığın ilk belirtilerinin gripte görülen ateş ve titremeye benzemesi nedeniyle riskin arttığını belirten Raul González Ittig, turistlerin belirtileri basit bir soğuk algınlığı sanarak durumu ciddiye almayabileceğini söyledi. Córdoba Ulusal Üniversitesi öğretim üyesi ve CONICET araştırmacısı olan Ittig, bu durumun hastalığı daha tehlikeli hale getirdiğini ifade etti.