Çin, Tayvan’ı “yanlış gösteren” 60 bin haritaya el koydu

Çin’in doğusundaki Şandong eyaletinde gümrük görevlileri, Tayvan’ı “yanlış gösteren” ve Güney Çin Denizi’ndeki bazı adaları “göstermeyen” 60 bin haritaya el koydu. Yetkililer, söz konusu haritaların “ulusal birliği, egemenliği ve toprak bütünlüğünü tehlikeye attığını” belirtti.

El konulan haritaların ihracat için hazırlandığı, ancak Çin’in resmi sınır çizimlerine uymadığı için satışının yasaklandığı açıklandı. Çin Gümrük İdaresi’ne göre haritalar, Pekin’in neredeyse tüm Güney Çin Denizi üzerindeki hak iddiasını gösteren “dokuz kesik çizgi”yi içermiyordu. Ayrıca Çin ile Japonya arasındaki deniz sınırı da belirtilmemişti.

BBC’nin aktardığına göre gümrük yetkilileri, haritalarda “Tayvan eyaletinin yanlış biçimde işaretlendiğini” söyledi ancak bu “yanlış”ın ne olduğunu belirtmedi. Pekin, demokratik yönetimiyle fiilen bağımsız bir şekilde varlığını sürdüren Tayvan’ı kendi toprağı olarak görüyor ve gerekirse zor kullanarak adayı “yeniden birleştirebileceğini” söylüyor.

Güney Çin Denizi gerilimi

Haritaların imha kararı, Pekin’in Güney Çin Denizi’ndeki hak iddialarına ilişkin hassasiyetinin sürdüğü bir döneme denk geldi. Çin, bölgedeki adalar, resifler ve kayalıklar üzerinde Filipinler, Vietnam, Malezya ve Brunei gibi ülkelerle yıllardır egemenlik mücadelesi yürütüyor.

Hafta sonunda da bölgedeki gerilim yeniden tırmandı. Filipinler, bir Çin gemisinin hükümet gemisine kasten çarptığını ve tazyikli su sıktığını açıkladı. Pekin ise Filipin gemisinin “uyarılara rağmen tehlikeli şekilde yaklaştığını” savundu.

Haritalar neden bu kadar hassas?

Çin, uzun süredir ulusal sınırların ve deniz bölgelerinin “yanlış gösterildiği” haritalara karşı sıkı denetim uyguluyor. Gümrüklerde yakalanan bu tür materyaller genellikle imha ediliyor. Şandong’daki 60 bin haritalık el koyma, bugüne kadar açıklanan en büyük operasyon olarak kayda geçti.

Benzer olaylar daha önce de yaşanmıştı. Mart ayında Qingdao Havalimanı’nda 143 deniz haritası, Ağustos’ta ise Hebei eyaletinde Tibet sınırının “yanlış çizildiği” iki harita ele geçirilmişti.

Güney Çin Denizi haritaları, bölgedeki diğer ülkelerde de hassas bir konu. 2023’te vizyona giren Barbie filmi, haritada Çin’in dokuz kesik çizgisinin yer alması nedeniyle Vietnam’da yasaklanmış, Filipinler’de sansürlenmişti.

Tayvan: fiilen bağımsız, hukuken tartışmalı bir ada

Tayvan, 1949’dan bu yana Çin anakarasından ayrı, fiilen bağımsız bir yönetim altında bulunuyor. Çin İç Savaşı’nın ardından milliyetçi Kuomintang hükümeti adaya çekilmiş, Çin Komünist Partisi ise anakarada Çin Halk Cumhuriyeti’ni kurmuştu.

O tarihten bu yana Pekin, Tayvan’ı “ayrılıkçı bir eyalet” olarak görüyor ve gerekirse zor kullanarak “yeniden birleştirme” tehdidini sürdürüyor. Buna karşın Tayvan, kendi anayasası, ordusu, para birimi ve demokratik seçimlerle işleyen hükümetiyle bağımsız bir devlet gibi yönetiliyor.

Tayvan halkının büyük çoğunluğu kendini Çin’den ayrı görüyor. Ancak ada, uluslararası alanda sınırlı diplomatik tanınırlığa sahip; Çin’in baskısı nedeniyle Birleşmiş Milletler’e üye değil. ABD ve Avrupa ülkeleri Tayvan’ı resmen tanımasa da, ada ile gayriresmî ilişkilerini ve silah satışlarını sürdürüyor.

Son yıllarda Çin ordusunun Tayvan çevresinde düzenlediği tatbikatlar, olası bir işgal senaryosu endişelerini artırıyor. Pekin, “Tek Çin” politikası kapsamında Tayvan’ın bağımsızlığını tanıyan hiçbir ülke ile diplomatik ilişki kurmuyor.